ตำราหมากล้อม/กติกาหมากล้อม

จาก วิกิตำรา
ข้ามไปยัง: นำทาง, ค้นหา

กติกาพื้นฐาน[แก้ไข]

ผู้เล่น[แก้ไข]

กติกา: ผู้เล่นมีสองฝ่ายได้แก่ ฝ่ายดำ และฝ่ายขาว

อุปกรณ์[แก้ไข]

กระดาน[แก้ไข]

กระดานหมากล้อม

หมากล้อมเป็นเกมที่เล่นบนกระดาน ขนาด 19 × 19 เส้น

ผู้เริ่มต้นเล่นหมากล้อม อาจเล่นบนกระดานขนาด 9 × 9 ได้ ซึ่งตารางขนาดเล็กนี้เหมาะแก่การสอนเทคนิคต่างๆ ที่ไม่ซับซ้อนมากเท่ากระดานขนาดใหญ่

หลังจากที่เริ่มมีประสบการณ์แล้ว (กล่าวคือ เล่นตั้งแต่ 100 เกมขึ้นไป) ผู้เล่นอาจเปลี่ยนไปเล่นบนกระดานขนาด 19 × 19 แทน ผู้สอนบางคนอาจให้เล่นบนกระดาน 13 × 13 ก่อน ซึ่งเพียงพอสำหรับการเล่นทั่วไป

จุดที่เส้นแนวตั้งกับเส้นแนวนอนตัดกันเรียกว่า จุดตัด

กระดานขนาดปกติ คือกระดานขนาด 19 × 19 ซึ่งมีจุดตัดทั้งหมด 361 จุด รูปข้างล่างคือกระดานขนาด 5 × 5 ที่มีวงกลมสีแดงล้อมจุดตัดจุดหนึ่ง

Go ul.svg Go u.svg Go u.svg Go u.svg Go ur.svg
Go l.svg Go.svg Go.svg Go.svg Go r.svg
Go l.svg Go.svg Go.svg Go.svg Go r.svg
Go l.svg Go c.svg Go.svg Go.svg Go r.svg
Go dl.svg Go d.svg Go d.svg Go d.svg Go dr.svg

(บทความนี้จะใช้กระดานขนาด 5 × 5 เป็นส่วนใหญ่ เพื่อประหยัดพื้นที่)

หมาก[แก้ไข]

กติกา: มีหมากดำและหมากขาว

ผู้เล่นฝ่ายดำจะใช้หมากดำ ผู้เล่นฝ่ายขาวจะใช้หมากขาว ไม่มีการจำกัดจำนวนหมาก รูปข้างล่างแสดงหมากที่วางอยู่บนกระดาน

Go ul.svg Go b.svg Go u.svg Go u.svg Go b.svg
Go b.svg Go b.svg Go.svg Go w.svg Go b.svg
Go l.svg Go.svg Go w.svg Go.svg Go r.svg
Go w.svg Go.svg Go w.svg Go b.svg Go w.svg
Go dl.svg Go b.svg Go w.svg Go w.svg Go dr.svg

สถานะของหมากบนกระดาน[แก้ไข]

กลุ่มหมาก[แก้ไข]

นิยาม: กลุ่มหมาก คือ หมากหนึ่งหมาก หรือหมากหลายหมากที่มีสีเดียวกันและวางติดกันตามเส้นของตาราง

กลุ่มหมากดำ 6 หมาก

Go ul.svg Go u.svg Go u.svg Go u.svg Go ur.svg
Go l.svg Go.svg Go b.svg Go b.svg Go r.svg
Go l.svg Go b.svg Go b.svg Go b.svg Go r.svg
Go l.svg Go.svg Go b.svg Go.svg Go r.svg
Go dl.svg Go d.svg Go d.svg Go d.svg Go dr.svg

ลมหายใจ[แก้ไข]

นิยาม: ลมหายใจ ของกลุ่มหมาก คือ จุดตัดว่างที่ติดกับกลุ่มหมาก

จุดตัดที่มีวงกลมสีแดงล้อม คือ ลมหายใจของกลุ่มหมากดำ:

Go ul.svg Go u.svg Go uc.svg Go w.svg Go urc.svg
Go l.svg Go c.svg Go b.svg Go b.svg Go b.svg
Go w.svg Go b.svg Go b.svg Go b.svg Go rc.svg
Go w.svg Go w.svg Go b.svg Go w.svg Go r.svg
Go dl.svg Go w.svg Go dc.svg Go d.svg Go dr.svg

การจับกิน[แก้ไข]

กติกา: หมากที่ไม่มีลมหายใจ จะถูกหยิบออก

Go ul.svg Go u.svg Go u.svg Go u.svg Go ur.svg
Go l.svg Go.svg Go b.svg Go.svg Go r.svg
Go l.svg Go b.svg Go w.svg Go.svg Go r.svg
Go l.svg Go.svg Go b.svg Go.svg Go r.svg
Go dl.svg Go d.svg Go d.svg Go d.svg Go dr.svg
Go ul.svg Go u.svg Go u.svg Go u.svg Go ur.svg
Go l.svg Go.svg Go b.svg Go.svg Go r.svg
Go l.svg Go b.svg Go w.svg Go b1.svg Go r.svg
Go l.svg Go.svg Go b.svg Go.svg Go r.svg
Go dl.svg Go d.svg Go d.svg Go d.svg Go dr.svg
Go ul.svg Go u.svg Go u.svg Go u.svg Go ur.svg
Go l.svg Go.svg Go b.svg Go.svg Go r.svg
Go l.svg Go b.svg Go c.svg Go b.svg Go r.svg
Go l.svg Go.svg Go b.svg Go.svg Go r.svg
Go dl.svg Go d.svg Go d.svg Go d.svg Go dr.svg
ก่อนวาง ฝ่ายดำวางหมาก หลังจากหยิบออก

การเล่น[แก้ไข]

การผลัดกันเล่น[แก้ไข]

กติกา: ผู้เล่นทั้งสองฝ่าย จะต้องผลัดกันวางหมาก โดยฝ่ายดำเป็นฝ่ายเริ่มก่อน

ในตอนเริ่มต้น กระดานจะเป็นกระดานว่างเปล่า ผู้เล่นฝ่ายดำจะเป็นผู้วางหมากคนแรก หลังจากนั้นผู้เล่นฝ่ายขาวก็จะวางหมาก สลับกันไปเรื่อยๆ

Go ul.svg Go u.svg Go u.svg Go u.svg Go ur.svg
Go l.svg Go.svg Go.svg Go.svg Go r.svg
Go l.svg Go.svg Go.svg Go.svg Go r.svg
Go l.svg Go.svg Go.svg Go.svg Go r.svg
Go dl.svg Go d.svg Go d.svg Go d.svg Go dr.svg
Go ul.svg Go u.svg Go u.svg Go u.svg Go ur.svg
Go l.svg Go.svg Go.svg Go b1.svg Go r.svg
Go l.svg Go.svg Go.svg Go.svg Go r.svg
Go l.svg Go.svg Go.svg Go.svg Go r.svg
Go dl.svg Go d.svg Go d.svg Go d.svg Go dr.svg
Go ul.svg Go u.svg Go u.svg Go u.svg Go ur.svg
Go l.svg Go.svg Go.svg Go b.svg Go r.svg
Go l.svg Go.svg Go w2.svg Go.svg Go r.svg
Go l.svg Go.svg Go.svg Go.svg Go r.svg
Go dl.svg Go d.svg Go d.svg Go d.svg Go dr.svg
เริ่มต้น ฝ่ายดำวางหมาก ฝ่ายขาววางหมาก

การเล่น หรือ การผ่าน[แก้ไข]

กติกา: ในแต่ละตา ผู้เล่นอาจวางหมาก หรืออาจขอผ่านก็ได้ (ไม่วางหมาก)

จุดตัดว่าง[แก้ไข]

กติกา: ผู้เล่นจะวางหมากของฝ่ายตนเองได้เท่านั้น และต้องวางลงบนจุดตัดที่ไม่มีหมากอื่นวางอยู่

ฝ่ายดำอาจวางหมากดังรูปได้

Go ul.svg Go u.svg Go u.svg Go w.svg Go ur.svg
Go l.svg Go b.svg Go b1.svg Go b.svg Go r.svg
Go l.svg Go.svg Go w.svg Go.svg Go r.svg
Go w.svg Go.svg Go.svg Go.svg Go r.svg
Go dl.svg Go d.svg Go d.svg Go b.svg Go dr.svg

ห้ามฆ่าตัวตาย[แก้ไข]

กติกา: ห้ามวางหมากบนตำแหน่งที่ทำให้หมากที่วางลงไปไม่มีลมหายใจ (หรือกลุ่มหมากไม่มีลมหายใจ) ยกเว้นว่าเป็นการจับกินกลุ่มหมากของคู่ต่อสู้

โคะ[แก้ไข]

กติกา : ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องไปลงที่อื่นก่อนที่จะมาอุดโคะหรือสู้กันด้วยโคะอีกครั้ง

Ko1.png

จากภาพ ถ้าหมากขาวลงที่ จุด A และเก็บกินหมากดำวงกลมไป ดำจะลงที่เดิมของจุดดำวงกลมอีกครั้งไม่ได้ ต้องไปลง ณ ที่ใดที่หนึ่งของกระดานก่อน และหมากขาวจะอุดโคะหรือทำอย่างไรต่อไปก็ได้

การผ่าน[แก้ไข]

กติกา: เมื่อผู้เล่นขอผ่าน เขาจะไม่มีสิทธิ์วางหมากจนกว่าคู่ต่อสู้จะวางหมาก

การจบเกม[แก้ไข]

กติกา: เกมจะจบลงเมื่อผู้เล่นฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งขอผ่าน และอีกฝ่ายก็ขอผ่านติดกัน

การนับคะแนน[แก้ไข]

  • การนับคะแนนแบบจีน

เป็นการนับคะแนนโดยนับทั้งเม็ดหมากของดำบนกระดานและพื้นที่ของดำรวมเป็นคะแนนทั้งหมดของฝ่ายดำ และ นับเม็ดหมากของขาวบนกระดานและพื้นที่ของขาวรวมเป็นคะแนนทั้งหมดของฝ่ายขาว ซึ่งโดยปกติแล้ว การนับจะนับเพียงแค่สีใดสีหนึ่งแล้วเอาไปหักลบจาก 361 จะได้คะแนนของอีกฝ่าย เช่น นับสีดำทั้งเม็ดหมากและพื้นที่ได้ 182 แล้วเอาไปหักลบจาก 361 ก็จะได้เป็นคะแนนของสีขาวก็คือ 179 เมื่อรู้ผลคะแนนของทั้งสองฝ่ายแล้ว ค่อยเอาแต้มต่อเข้าไปบวกให้กับขาวตามกฎกติกาการแข่งขันนั้น ๆ

  • การนับคะแนนแบบญี่ปุ่น

แนวคิดการนับแบบญี่ปุ่นก็คือ จะทำให้เม็ดหมากบนกระดานของทั้งสองฝ่ายเท่ากัน โดยสมมติฐานที่ว่า เมื่อต่างฝ่ายต่างเดินคนละเม็ดและไม่มีการจับกินกันเกิดขึ้น เม็ดที่อยู่บนกระดานก็ต้องเท่ากัน ดังนั้น เมื่อมีการจับกินกันเกิดขึ้น ก็จะเก็บเม็ดหมากที่จับกินเอาไว้ เพื่อไปถมที่ฝ่ายที่ถูกจับกินในภายหลัง เพื่อให้เม็ดหมากบนกระดานเท่ากัน แล้วค่อยนับพื้นที่ว่างของทั้งสองฝ่าย (โดยไม่นับเม็ดหมากของทั้งสองฝ่าย) เพื่อเปรียบเทียบกัน เมื่อรู้ผลคะแนนของทั้งสองฝ่ายแล้ว ค่อยเอาแต้มต่อเข้าไปบวกให้กับขาวตามกฎกติกาการแข่งขันนั้น ๆ

  • การนับคะแนนแบบอิ้งชางฉี

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้ไข]

w
วิกิพีเดีย มีบทความเกี่ยวกับ :

www.jbgoac.com เวปไซด์สำหรับนักหมากล้อมระดับดั้ง