ภาษาบาลีสำหรับผู้เริ่มต้น/บทที่ 1

จาก วิกิตำรา

คำศัพท์[แก้ไข]

คำศัพท์ คำอ่าน ความหมาย
อักษรไทย อักษรโรมัน
คำนาม (เพศชาย + ลงท้ายด้วย -a /อะ/)
มนุสฺส manussa /มะ-นุด-สะ/ มนุษย์
พฺราหฺมณ brāhmaṇa /พราม-มะ-นะ/ พราหมณ์
กุมาร kumāra /กุ-มา-ระ/ กุมาร, เด็กผู้ชาย
นร, ปุริส nara, purisa /นะ-ระ/, /ปุ-ริ-สะ/ คน (นรบดี - เจ้าคน), ผู้ชาย, บุรุษ
ปุตฺต putta /ปุด-ตะ/ บุตรชาย
วาณิช vāṇija /วา-นิ-ชะ/ พ่อค้า (วาณิช)
กสฺสก kassaka /กัด-สะ-กะ/ กสิกร, ชาวนา
มาตุล mātula /มา-ตุ-ละ/ ลุง
ภูปาล bhūpāla /พู-ปา-ละ/ ภูบาล, พระราชา
พุทฺธ, ตถาคต, สุคต Buddha, Tathāgata, Sugata /พุด-ทะ/, /ตะ-ถา-คะ-ตะ/,
/สุ-คะ-ตะ/
พระพุทธเจ้า, ตถาคต (...สุคโต โลกวิทู... ในบทสรรเสริญพระพุทธคุณ)
สหาย, สหายก, มิตฺต sahāya, sahāyaka, mitta /สะ-หา-ยะ/, /สะ-หา-ยะ-กะ/,
/มิด-ตะ/
สหาย, มิตร, เพื่อน
คำกริยา (ผันตามกาลปัจจุบัน + ประธานบุรุษที่สาม + เอกพจน์)
ตรงกับ he/she/it + V.-s/es หรือ is + V.-ing ในภาษาอังกฤษ
ภาสติ bhāsati /พา-สะ-ติ/ เขา/หล่อน/มัน...
(สรรพนามบุรุษที่สาม เอกพจน์)
พูด (ภาษา)
ภุญฺชติ bhuñjati /พุน-ชะ-ติ/ กิน (บริโภคภุญช์)
ฉินฺทติ chindati /ฉิน-ทะ-ติ/ ตัด
ธาวติ dhāvati /ทา-วะ-ติ/ วิ่ง
ปจติ pacati /ปะ-จะ-ติ/ ปรุงอาหาร
สยติ sayati /สะ-ยะ-ติ/ นอน, หลับ (พระพุทธรูปปางไสยาสน์)
คจฺฉติ gacchati /คัด-ฉะ-ติ/ ไป
กสติ kasati /กะ-สะ-ติ/ ไถนา (กสิกร)
ปสฺสติ passati /ปัด-สะ-ติ/ เห็น, มองดู
อาคจฺฉติ āgacchati /อา-คัด-ฉะ-ติ/ มา

การผันคำนามเพศชายที่ลงท้าย -a (อะ การันต์)[แก้ไข]

การผันคำนามเพศชายที่ลงท้ายด้วย -a (อะ การันต์) ให้ทำหน้าที่เป็นประธานของประโยค มีหลักการผันดังนี้

1. ถ้าต้องการให้เป็นเอกพจน์ ให้เติม -o ลงไปที่ท้ายของต้นเค้าคำนาม (เปลี่ยนสระอะ เป็นสระโอ)
เอกพจน์
nara + o = naro (นโร)
mātula + o = mātulo (มาตุโล)
kassaka + o = kassako (กสฺสโก)


2. ถ้าต้องการให้เป็นพหูพจน์ ให้เติม -ā ลงไปที่ท้ายของต้นเค้าคำนาม (เปลี่ยนอะ เป็นอา)
พหูพจน์
nara + ā = narā (นรา)
mātula + ā = mātulā (มาตุลา)
kassaka + ā = kassakā (กสฺสกา)


การผันคำกริยากาลปัจจุบันสำหรับประธานบุรุษที่ 3[แก้ไข]

กริยาดังที่แสดงในรายการข้างบนนั้นเป็นการผสมกันระหว่างต้นเค้าคำกริยา bhāsa (ภาส), paca (ปจ), kasa (กส) กับท้ายเสียง -ti (-ติ) ซึ่งบอกกาลปัจจุบันของประธานบุรุษที่สามที่เป็นเอกพจน์

บุรุษที่สาม เอกพจน์
bhāsati (ภาสติ) = เขา/เธอ/มัน พูด
pacati (ปจติ) = เขา/เธอ/มัน ปรุงอาหาร
kasati (กสติ) = เขา/เธอ/มัน ไถนา


ถ้าต้องการเปลี่ยนกริยาให้เป็นประธานบุรุษที่สาม พหูพจน์ ให้เปลี่ยนท้ายเสียงจาก -ti ไปเป็น -nti แทน (จาก -ติ เป็น -นฺติ)

บุรุษที่สาม พหูพจน์
bhāsanti (ภาสนฺติ) = พวกเขา/พวกเธอ/พวกมัน พูด
pacanti (ปจนฺติ) = พวกเขา/พวกเธอ/พวกมัน ปรุงอาหาร
kasanti (กสนฺติ) = พวกเขา/พวกเธอ/พวกมัน ไถนา


รูปแบบประโยค[แก้ไข]

ประโยคในภาษาบาลีจะเรียงเป็น ประธาน + กริยา (SV) โดยกริยาจะผันตามประธาน เช่น

ประธานบุรุษที่สาม เอกพจน์
Naro bhāsati. (นโร ภาสติ) = คนพูด
Mātulo pacati. (มาตุโล ปจติ) = ลุงปรุงอาหาร
Kassako kasati. (กสฺสโก กสติ) = ชาวนาไถนา


ประธานบุรุษที่สาม พหูพจน์
Narā bhāsanti. (นรา ภาสนฺติ) = พวกคนพูด
Mātulā pacanti. (มาตุลา ปจนฺติ) = พวกลุงปรุงอาหาร
Kassakā kasanti. (กสฺสกา กสนฺติ) = พวกชาวนาไถนา


แบบฝึกหัด[แก้ไข]

จงแปลเป็นภาษาไทย[แก้ไข]

หมายเหตุ อักษรไทย — อักษรโรมัน
  1. ภูปาโล ภุญฺชติ — Bhūpālo bhuñjati.
  2. ปุตฺตา สยนฺติ — Puttā sayanti.
  3. วาณิชา สยนฺติ — Vāṇijā sayanti.
  4. พุทฺโธ ปสฺสติ — Buddho passati.
  5. กุมาโร ธาวติ — Kumāro dhāvati.
  6. มาตุโล กสติ — Mātulo kasati.
  7. พฺราหฺมณา ภาสนฺติ — Brāhmaṇā bhāsanti.
  8. มิตฺตา คจฺฉนฺติ — Mittā gacchanti.
  9. กสฺสกา ปจนฺติ — Kassakā pacanti.
  10. มนุสฺโส ฉินฺทติ — Manusso chindati.
  11. ปุริสา ธาวนฺติ — Purisā dhāvanti.
  12. สหายโก ภุญฺชติ — Sahāyako bhuñjati.
  13. ตถาคโต ภาสติ — Tathāgato bhāsati.
  14. นโร ปจติ — Naro pacati.
  15. สหายา กสนฺติ — Sahāyā kasanti.
  16. สุคโต อาคจฺฉติ — Sugato āgacchati.
เฉลย
  1. พระราชากิน
  2. พวกบุตรชายหลับ
  3. พวกพ่อค้าหลับ
  4. พระพุทธเจ้าทอดพระเนตร
  5. เด็กน้อยวิ่ง
  6. ลุงไถนา
  7. พวกพราหมณ์พูด
  8. พวกเพื่อนไป
  9. พวกชาวนาปรุงอาหาร
  10. มนุษย์ตัด
  11. พวกบุรุษวิ่ง
  12. เพื่อนกิน
  13. ตถาคตพูด
  14. คนปรุงอาหาร
  15. พวกสหายไถนา
  16. ตถาคตมา

จงแปลเป็นภาษาบาลี[แก้ไข]

  1. พวกบุตรวิ่ง
  2. ลุงเห็น
  3. พ่อค้านอน
  4. พวกเด็กผู้ชายกิน
  5. พวกพ่อค้าไป
  6. ผู้ชายนอนหลับ
  7. เหล่าพระราชาเสด็จไป
  8. พราหมณ์ตัด
  9. พวกเพื่อนพูด
  10. ชาวนาไถนา
  11. พ่อค้ามา
  12. พวกบุตรตัด
  13. พวกลุงพูด
  14. เด็กผู้ชายวิ่ง
  15. เพื่อนพูด
  16. พระพุทธเจ้าทอดพระเนตร
เฉลย
  1. บุตฺตา ธาวนฺติ
  2. มาตุโล ปสฺสติ
  3. วาณิชา สยติ
  4. กุมาโร ภุญฺชนฺติ
  5. วาณิโช คจฺฉนฺติ
  6. ปุริส สยติ
  7. ภูปาโล คจฺฉนฺติ
  8. พฺราหฺมณา ฉินฺทติ
  9. สหายโก ภาสนฺติ
  10. กาสกา กสติ
  11. วาณิชา อาคจฺฉนฺติ
  12. บุตฺโต ฉินฺทนฺติ
  13. มาตุโล ภาสนฺติ
  14. กมุาร ปจติ
  15. สหาย ภาสติ
  16. พุทฺธ ปสฺสติ

สารบัญ[แก้ไข]

บทนำ - การอ่านออกเสียง
บทที่ 1 - การผันคำนามเพศชายที่ลงท้ายด้วย -a ที่ทำหน้าที่เป็นประธาน รูปเอกพจน์และพหูพจน์, การผันกริยากาลปัจจุบันสำหรับประธานบุรุษที่ 3 เอกพจน์และพหูพจน์
บทที่ 2 - การผันคำนามเพศชายที่ลงท้ายด้วย -a ที่ทำหน้าที่เป็นกรรมตรง รูปเอกพจน์และพหูพจน์
บทที่ 3 - การผันคำนามเพศชายที่ลงท้ายด้วย -a ที่ทำหน้าที่เป็นเครื่องมือ รูปเอกพจน์และพหูพจน์
บทที่ 4 - การผันคำนามเพศชายที่ลงท้ายด้วย -a ที่ทำหน้าที่เป็นต้นกำเนิด รูปเอกพจน์และพหูพจน์
บทที่ 5 - การผันคำนามเพศชายที่ลงท้ายด้วย -a ที่ทำหน้าที่เป็นกรรมรอง รูปเอกพจน์และพหูพจน์
บทที่ 6 - การผันคำนามเพศชายที่ลงท้ายด้วย -a ที่ทำหน้าที่เป็นเจ้าของ รูปเอกพจน์และพหูพจน์
บทที่ 7 - การผันคำนามเพศชายที่ลงท้ายด้วย -a ที่ทำหน้าที่เป็นสถานที่ รูปเอกพจน์และพหูพจน์
บทที่ 8 - การผันคำนามเพศชายที่ลงท้ายด้วย -a ที่ทำหน้าที่เป็นการเรียกขาน รูปเอกพจน์และพหูพจน์, การผันคำนามเพศกลางที่ลงท้ายด้วย -a
บทที่ 9 - การสร้างคำนามจากกริยา
บทที่ 10 - การผันคำกริยาเพื่อไม่ให้ระบุกาล
บทที่ 11 - การผันคำกริยาเพื่อบอกเหตุการณ์ที่กำลังเกิดขึ้น ณ ปัจจุบัน, การผันคำนามเพศชายและเพศกลาง
บทที่ 12 - การผันคำกริยาในกาลปัจจุบัน และบอกความเป็นผู้กระทำ
บทที่ 13 - การผันคำกริยาในกาลปัจจุบัน และบอกความเป็นผู้กระทำ (ภาคต่อ)
บทที่ 14 - การผันคำกริยาเพื่อบอกกาลอนาคต
บทที่ 15 - การผันคำกริยาเพื่อบอกความเป็นไปได้และคำแนะนำ
บทที่ 16 - การผันคำกริยาเพื่อบอกคำสั่ง
บทที่ 17 - การผันคำกริยาเพื่อบอกกาลอดีต
บทที่ 18 - การผันคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย -ā
บทที่ 19 - การผันคำกริยาเพื่อบอกเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดขึ้น
บทที่ 20 - การผันคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย -i และ -ī
บทที่ 21 - การผันคำกริยาเพื่อบอกเหตุการณ์ที่กำลังเกิดขึ้น ณ ปัจจุบัน (ภาคต่อ), การผันคำนามเพศหญิง
บทที่ 22 - การผันคำกริยาเพื่อบอกความเป็นผู้ถูกกระทำในกาลอนาคต
บทที่ 23 - การผันคำกริยาเพื่อบอกการไหว้วานหรือการบังคับ
บทที่ 24 - การผันคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย -u
บทที่ 25 - การผันคำนามเพศชายที่ลงท้ายด้วย -i
บทที่ 26 - การผันคำนามเพศชายที่ลงท้ายด้วย -ī
บทที่ 27 - การผันคำนามเพศชายที่ลงท้ายด้วย -u และ -ū
บทที่ 28 - การผันคำนามของผู้กระทำกริยา และคำนามที่บ่งบอกความสัมพันธ์ทางเครือญาติ
บทที่ 29 - การผันคำนามเพศกลางที่ลงท้ายด้วย -i และ -u
บทที่ 30 - การผันคำคุณศัพท์ที่ลงท้ายด้วย -vantu และ -mantu
บทที่ 31 - การผันคำสรรพนามบอกบุรุษ
บทที่ 32 - การผันคำสรรพนามบอกบุรุษ สรรพนามบอกความสัมพันธ์ สรรพนามบอกระยะ และสรรพนามบอกคำถาม
บทที่ 33 - รายการคำกริยาในภาษาบาลี, รายการคำที่นอกเหนือจากคำกริยาในภาษาบาลี